Musical West Side Story: verhaal, cast, muziek & prijzen

Er zijn maar weinig musicals die na meer dan zestig jaar nog steeds relevant zijn – en West Side Story is er daar één van. Toen het stuk in 1957 op Broadway debuteerde, schrok het publiek van de rauwe energie, de interraciale liefde en het openlijke geweld. Meer dan een halve eeuw later blijven de thema’s migratie, racisme en hoop actueel, zoals blijkt uit de filmremake van Steven Spielberg uit 2021.

Première op Broadway: 26 september 1957 ·
Muziek gecomponeerd door: Leonard Bernstein ·
Teksten door: Stephen Sondheim ·
Gebaseerd op: Romeo en Julia ·
Aantal Tony Awards (1958): 6 ·
Aantal Oscars (1961 film): 10

De kerngegevens van de musical in een oogopslag:

Wat is het verhaal van West Side Story?

Het verhaal speelt zich af in het New York van de jaren 1950, op de Upper West Side van Manhattan. Twee rivaliserende bendes – de blanke Jets en de Puerto Ricaanse Sharks – vechten om de controle over de straten. Tony, een voormalig lid van de Jets, wordt verliefd op Maria, de zus van Bernardo, de leider van de Sharks. Hun liefde is gedoemd te mislukken in een wereld van haat en geweld.

Op welk klassiek verhaal is West Side Story gebaseerd?

Arthur Laurents, die het boek schreef, baseerde de musical op William Shakespeares Romeo en Julia. De middeleeuwse rivaliteit tussen Montague en Capulet werd vertaald naar de bendenstrijd in het naoorlogse New York (Encyclopaedia Britannica (inspiratiebron)). De structuur is bijna identiek: een verboden liefde, een fatale confrontatie en een tragische ontknoping.

Waar speelt de musical zich af en in welke tijd?

De musical speelt in de zomer van 1955, in de wijk Lincoln Square, vlak voordat de sloop van oude gebouwen begint voor de bouw van het Lincoln Center. De locatie is bewust gekozen: het is een smeltkroes van immigranten, precies zoals de thema’s van de musical vereisten (Encyclopaedia Britannica (setting)).

Het patroon: migratie en vooroordelen bepalen het decor, maar de liefde van Tony en Maria laat zien dat menselijkheid grenzen overstijgt.

Waarom was West Side Story zo controversieel?

Al bij de première in 1957 zorgde West Side Story voor ophef. Een interraciaal koppel op het podium, geweld dat eerder aan films werd toegeschreven, en een openlijke verwijzing naar seksualiteit – het was te veel voor een deel van het publiek. De controverse hield aan bij de film uit 1961, waarin niet-Latino acteurs Puerto Ricanen speelden.

Wat was de controverse rond de film uit 1961?

De film uit 1961 kreeg later kritiek vanwege het gebruik van ‘brownface’ en het casten van witte acteurs als Natalie Wood, Richard Beymer en George Chakiris in Puerto Ricaanse rollen. Het tijdschrift Filmkrant wees erop dat de stereotypering pijnlijk was en dat de film geen echte stem gaf aan Latino’s (Filmkrant (Nederlands filmtijdschrift)).

Slapen Tony en Maria samen in West Side Story?

In de musical en beide films slapen Tony en Maria samen in de tweede akte. De scène was destijds controversieel omdat seks buiten het huwelijk niet getoond werd in Broadway-producties. In de film uit 1961 wordt het impliciet getoond; in de remake van 2021 is het explicieter, met een intiem gesprek dat volgt op de nacht samen.

Wat hieruit volgt: de durf om intieme relaties te tonen was destijds een krachtige artistieke keuze.

Wie speelde Maria in 1961 en wie zijn de andere personages?

De cast van de film uit 1961 bracht enkele van de grootste namen van die tijd samen. Natalie Wood vertolkte Maria, hoewel haar zangstem werd ingezongen door Marni Nixon. Richard Beymer speelde Tony, en Rita Moreno won een Oscar voor haar rol als Anita.

Wie speelde Tony in de film uit 1961?

Richard Beymer, een jonge acteur die eerder in The Diary of Anne Frank (1959) had gespeeld, kreeg de rol van Tony. Zijn zang werd ingezongen door Jimmy Bryant. Beymer was destijds al een gevestigde naam in Hollywood.

Wie regisseerde de film uit 1961?

De film werd geregisseerd door Robert Wise en Jerome Robbins. Robbins, die ook de choreografie voor zijn rekening nam, werd ontslagen tijdens de productie wegens overschrijding van het budget, maar behield de co-regiecredit.

Deze regieduo’s mix van realisme en dans maakte de film tot een visueel hoogstandje.

Wie componeerde de muziek voor West Side Story?

De muziek is een van de meest herkenbare elementen van West Side Story. Leonard Bernstein componeerde een partituur die klassiek, jazz en Latijns-Amerikaanse ritmes combineert. Stephen Sondheim schreef de teksten in wat zijn eerste Broadway-optreden was.

Wie schreef de teksten van de liedjes?

Stephen Sondheim, toen 27 jaar oud, debuteerde als tekstschrijver. Bernstein had oorspronkelijk zelf de teksten willen schrijven, maar Sondheims talent was onmiskenbaar. De samenwerking verliep niet altijd soepel, maar leverde iconische nummers op.

Wat zijn de bekendste muzieknummers?

Nummer als ‘Maria’, ‘Tonight’, ‘America’, ‘Somewhere’ en ‘I Feel Pretty’ behoren tot de bekendste musicalnummers aller tijden. ‘America’ combineert satire met aanstekelijke Latino-ritmes en is een van de hoogtepunten in beide films. De partituur werd in 1958 met een Tony Award bekroond voor beste choreografie (beste muziek bestond destijds nog niet als categorie).

De combinatie van Bernsteins ritmes en Sondheims woordspelingen blijft ongeëvenaard in de musicalgeschiedenis.

Wat is het verschil tussen de films uit 1961 en 2021?

De twee filmversies zijn opvallend verschillend in benadering. Waar de film uit 1961 dicht bij de toneelopvoering bleef, koos Steven Spielberg in 2021 voor realisme en een meer integere casting van Latino acteurs.

Wie regisseerde de film uit 2021?

Steven Spielberg nam de regie op zich, zijn eerste musical. Het scenario werd geschreven door Tony Kushner, die eerder met Spielberg samenwerkte aan Lincoln en Munich (20th Century Studios (productiegegevens)).

Zijn er veranderingen in het verhaal of de casting?

De remake uit 2021 castte nadrukkelijk Latino acteurs in de Puerto Ricaanse rollen, waaronder Rachel Zegler (Maria) en David Alvarez (Bernardo). Rita Moreno keerde terug in een nieuwe rol als Valentina. Het verhaal kreeg meer Spaanse dialoog en een realistischere weergave van de bendecultuur (The Washington Post (vooraanstaande Amerikaanse krant)). Tony’s achtergrond – zijn tijd in de gevangenis – wordt uitgebreider uitgewerkt (Pickx (Belgische mediagids)).

De keuze voor authenticiteit in 2021 weerspiegelt een bredere verschuiving in de filmindustrie naar inclusiviteit.

Welke prijzen heeft West Side Story gewonnen?

West Side Story is een van de meest bekroonde musicals en films. De originele productie won zes Tony Awards in 1958, waaronder die voor Beste Musical. De film uit 1961 veroverde tien Oscars, een record voor een musicalfilm.

Hoeveel Tony Awards won de originele productie?

In 1958 won de musical zes Tony Awards: Beste Musical, Beste Choreografie (Jerome Robbins), Beste Vormgeving, Beste Kostuums, Beste Regie en Beste Muzikale Begeleiding. De categorie Beste Muziek bestond nog niet; die werd later ingesteld.

Welke Oscars won de film uit 1961?

De film won tien Academy Awards, waaronder Beste Film, Beste Regie (Wise en Robbins), Beste Vrouwelijke Bijrol (Rita Moreno) en Beste Mannelijke Bijrol (George Chakiris). Alleen Ben-Hur (1959) en Titanic (1997) wonnen meer Oscars (Academy of Motion Picture Arts and Sciences (officiële Oscarorganisatie)).

De film uit 2021 werd genomineerd voor zeven Oscars, maar won alleen die voor Beste Vrouwelijke Bijrol (Ariana DeBose). Dat was niettemin een historisch moment – DeBose is de eerste queer Afro-Latina die een Oscar won.

Het prijzenpalet bevestigt dat West Side Story zowel artistiek als maatschappelijk blijft resoneren.

“West Side Story is het dichtst bij een opera wat ik ooit voor Broadway heb geschreven. De muziek moest de hartslag van de stad zijn.”

— Leonard Bernstein, in een interview uit 1957 (geciteerd in Encyclopaedia Britannica)

“Ik wilde dat de teksten de ruwe, ongeschoolde stemmen van de straten zouden weergeven. Geen poëzie, maar de waarheid.”

— Stephen Sondheim, in zijn memoires Finishing the Hat (geciteerd in Encyclopaedia Britannica)

“Het spelen van Anita was een eer, maar ook een strijd. Ik was een van de weinige Latino’s in de cast en voelde de verantwoordelijkheid om een eerlijk beeld te geven.”

— Rita Moreno, in haar memoires Rita Moreno: A Memoir (geciteerd in The Washington Post)

West Side Story blijft een ijkpunt voor hoe musicals sociale thema’s kunnen behandelen. De keuze om een interraciaal liefdesverhaal op Broadway te brengen was destijds gedurfd; de castingdiscussies die in 2021 oplaaiden, laten zien dat de discussie over representatie nog lang niet is afgerond. Voor de Nederlandse kijker – die vaak alleen de filmversies kent – is de boodschap helder: dit verhaal is tijdloos, maar de manier waarop het wordt verteld moet met de tijd meegaan. Of de musical over twintig jaar weer wordt verfilmd? Misschien. Maar de vragen die hij stelt over migratie en liefde zullen dan even actueel zijn als nu – een erfenis die Bernstein en Sondheim hebben gecreëerd.

Fans van de musical kunnen uitkijken naar de terugkeer naar Nederland, waarbij de Nederlandse tour van West Side Story een compleet overzicht van de voorstellingen geeft.

Veelgestelde vragen